ندای منبر

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدالله رب العالمین حمدا کثیرا طیبا مبارکا فیه

خداوند متعال فرمود.( ای مؤمنان روزه برشمافرض شده است ، همانگونه  برمردمان پیش ازشما فرض گردیده بود ، باشد که پرهیزگاری کنید ) سوره بقره ایه 185.

روزه یکی ازارکان مهم واساسی دین مبین اسلام است که پیامبر (ص) درفضیلت ان چنین فرموده است :

1- روزه وقرانکریم در روز قیامت برای مومنان شفاعت میکند.   (رواه احمد)

2- پیامبر (ص) درپاسخ ابی آمامه که طلب گار بهشت بود فرمود(روزه بگرید که هیچ عبادت  عدیل ومساوی بعبادت روزه نیست )                                                          

واژه رمضان: ازرامض گرفته شده است به معنی( سوختن ، سوزاندن ) وبافرارسیدن ماه  مبارک رمضان اثرات گناهان وخطاهای  بنده گان محو ونابود (سوزانیده ) میشود .

رمضان به اعتبار شرع :

عبارت ازماه عبادی است که مسلمانان با انجام عبادت فریضه روزه ، عبادتنمازهای نفلی چون نماز تراویح وصدقات،آین ماه را سپری مینمایند: (رمضان ماه عبادت، ماه غفران گناه، ماه طاعت وصله رحمی، ماه سخاوت، ماه شفقت وایثار، بالاخره ماه صلح و آشتی، ماه تقرب جستن بدرگاه خداوند متعال  با ادای فریضه عبادت بدنی وریاضت نفس میباشد . )

واژه صوم : به معنی(امساک) ودرشرع عبارت ازامساک است که از صبح صادق تاغروب افتاب ازخوردن ، نوشیدن ، همبسترشدن  با منکوحه اجتناب ورزند.

اقسام روزه :

روزه برپنج قسم است :

1-           روزه فرضی. مانند روزه ماه رمضان،روزه نذر معین.

2-           روزه واجب. مانند روزه نذر غیرمعین.

3-           روزه مستحب.مانندروزه  یوم دوشنبه وپنجشنبه.

4-           روزه حرام.مانند روزه یوم عید قربان ویوم عید رمضان.

5-           روزه مکروه.مانند روزه یوم شک .

تاریخ فرضیت  روزه رمضان :

درسال دومهجری دردهم ماه شعبان روزه ماه رمضان فرض گردید وپیامبر(ص) (9) رمضان را روزه گرفته است .

ماه  رمضان سردار ماه ها:

 1- پیامبر(ص) که درمورد  ارزش وبرتری ماه رمضان فرمودند::« بهشت به خاطرماه رمضان از آغازسال تاسال دیگرآراسته (وزیبا ومتهیج ) میگردد،هرگاه نخستین روزماه رمضان حلول کند از زیرعرش خداوند متعال بادهای نرم وملایم بوزیدن آغاز میکند ونسییم خوش گوار این بادها بر فضای بهشت پخش ، و اوراق درختان بهشت را برفراز حورعین (زنان نازنین بهشتی وزیبا چشم )بحرکت درمیاورد آنگاه حوران بهشتی میگویند (نغمه سرای میکنند) پروردگارا،ازبنده گان صالح ومومن ات برای ما همسران برگزین تا چشمان ما به دیدار آنان وچشمان آنان به دیدار مایان روشن گردد » رواه بیهقی فی شعب الایمان ج 1 ص 174.

2- ارشادنبوی (ص) ( پایداری روزهای رمضان به گرفتن روزه وقیام شب های آن به عبادت نماز تراویح ونفل سبب بخشودن همه لغزشات وگناهان بنده گان میگردد.)

3-پیامبر(ص) فرمودند : (ماه رمضان ماه صبروشکیبای، ماه مواسات وغمخواری است ، ماه که دروازهای بهشت بازاند ، ودروازه ها ی جهنم بند ومسدود اند، وشیاطین وجنیان متمرد وسرکش بزنجیرها کشیده شده است

فواید روزه :

روزه ماه مبارک رمضان دارای فواید فراوان اجتماعی وفردی است .

الف:  از نظر نظامی روزه عبادت بدنی است که با روزه گرفتن وتمرین صیام ، وجود روزه داران درمقابل رنج ها وضجه های تشنگی وگرسنگی درطول روز درماه رمضان صابر وشکیبا وبا صلابت بار میآید وسبب ثبات وپایمردی درجبهات جنگ وجهاد میگردند.

ب: ازنظرصحی ماه صیام تخلیه معده وخانه تکانی وجود انسانی است که درطول سال یکمرتبه واقع میگردد وسبب نشاطت طبع ومداوای وجود ازامراض گونا گون میگردد. پیامبر(ص) فرمود : (روزه بگیرید تا صحتمند ومداوا بشوید) .

ج: از نظر اخلاقی روزه ماه صیام ، جنبه ایتقوی،زهد وپرهیزگاری بندهرارشدوارتقامیدهد.وازاخلاقرزیله وپستحیوانی مانندغیبت،دروغ،تهمت،قذف،فریب،تقلب،مخاصمه،خیانت،...رهای میبخشد.

روزه شامل مسایل ذیل است :

1- : سحرخیزی (صرف غذاء دراخیرشب به نیت روزه گرفتن) سنت است ودر ذات خود بسیارمبارک است اگر شخصی کم اشتها است ویا تمایل بخوردن غذا ندارد بخاطر احیای سنت پیامبر(ص) یک گیلاس آب بنوشد، وازجانب دیگر روزه گرفتن بدون سحرخیزی تشابه با اهل کتاب میباشد: ومسلمان ماموریت دارد تا در اجرای احکام شرعی ازتشابه به روش اهل کتاب اجتناب کنند.

2- : پیامبر(ص) فرمودند : هرگا یکی ازشما مسلمانان پیاله آب در دهن خویش گذاشت همزمان آواز آذان را شنید پیاله را برزمین نگذارد تا حاجت  خودرا پوره کند(درصحت روزه اش هیچ خلل نمیآید). رواه مسلم .

3- : پیامبر(ص) فرمودند:( بهترین شما کسی است که همزمان با غروب افتاب روزه خویش را افطار کند ( عجله در افطار سنت است) رواه ابوداود .

4- :دعاوقت افطار(اللهم لک صمت وعلی رزقک افطرت)«خدایابرای توروزه گرفتم بررزق تو افطار میکنم» رواه ابوداود

5- : بهتراست نیت روزه ازطرف شب تا طلوع افتاب کرده شود .

6- : دعاء بعد ازصرف افطاری ( ذهب الظماء وابتلت العروق وثبت الاجرانشاءالله )«تشنگی رفت رگها سیرآب گردید به خواست خدای متعال ثواب ثابت ماند»رواه ابوداود

7- : روزه رمضان برکسانی واجب است که عاقل ، بالغ ، مسلمان ، مقیم باشند.

8- : نماز تراویح به شمول نمازوترواجب (23) رکعت است و به جماعت اداء میگردد . اگر ازکسی نماز جماعت فوت شود ، میتواند به تنهایی درخانه خود تراویح را اداء نماید.اگر با اعضای خانواده اش اعم از ذکور و اناث نمازتراویح را به امامت خودش به جماعت اداء نماید بسیار بهترو افضل است .

9- : ختم قرانکریم در نماز تراویح به جماعت سنت است .

10- : باثرعذرشرعی مانند مسافرت وبیماری جایزاست تا روزه رمضان را بخورد وبعد ازرمضان دریک وقت مناسب روزه فرضی راقضاء بیاورید .

11- : مرد ویازن که عمرشان از (60) سال تجاوز کرده باشند وتوان روزه گرفتن را نداشته باشند یومیه یک چارک گندم ویا معادل آن  از دیگرجنس ویا معادل قیمت آن را بشکل نقده برای فقرا اداء نماید . بهتراست هر روز را جداگانه  اداء نماید اگر همه آن را یکباربرای یک ویا چندفقیراداء کند هم مجاز است .

12- : برهرمرد وزن حتی طفل که پیش ازطلوع صبح صادق روزعید به دنیا بیاید وبراو ادای یک چارک گندم فدیه فطر واجب است که خودشان ویا اولیای شان برای فقرا بپردازند ،البته صدقه فطر برکسانی است که توان اداء آن را داشته باشند

13- : اگر صدقه فطر تانماز عید اداء نگردد از ذمه مسلمان ساقط نمیگردد واجب است بعد ازنمازعید اداء نماید ولی وقت فضیلت فوت میگردد.

14- : مرد ویازن که جنب شده باشند پیش ازصرف غذا وقت مساعد برای غسل نداشتند برایشان جایزاست وضوبگیرند وصرف غذا کنند سپس به آرامی غسل نمایند.

15- : اگرمرد وزن که غسل برآنان واجب شده بود بخواب رفتندبعد ازصبح صادق بیدار شدند ویا بعد ازطلوع افتاب بیدارشدند برایشان مجاز است به آرامی غسل کنند درشریعت برانان هیچ گونه جرم وتکلیف نیست.

تزکیه وپاک داشتن روزه :

پیامبر(ص) فرمودند (هرکی ازسخن دروغ وتهمت بردیگران اجتناب نکند خداوند متعال  به روزه وی هیچ حاجت ندارد) رواه بخاری . به این معنی کسانیکه با داشتن روزه ازبدگوی ودروغ وتهمت ،بهتان دوری نکند خداوند متعال  روزه اورا قبول ندارد.

صدقه فطر (سرسایه ):

پیامبر(ص) فرمودند :( زکات فطربه غرض پاکی عبادت روزه از بیهوده گوی هاولغزشات ، (وازجانب دیگر)طعام برای مساکین است )صدقه فطر بعنوان تکلیف شرعی  برهرمسلمان چه مرد باشد ویازن ، بزرگ سال اند یا نوزاد،صحتمند است یابیمار،مسافر اند یامقیم واجب گردیده است . اما ازطرف اطفال ویتیمان پدران واولیای ایشان صدقه فطررا  اداء مینمایند. ازجانب دیگر صدقه فطر سپاسگذاری ازنعمت صحتمندی وجانجوری وتندرستی است که خداوند متعال  به انسانها ارزانی فرموده است وواز جانب دیگر صدقه فطر عبادت روزه را ازبیهوده گویی واز الوده گیها ، اشتباهات ، گناهان صغیره تزکیه وپاک میسازد.

مسایل مربوط به صدقه فطر:

1- صدقه فطر بنا برقول جمهورعلمای اسلام نه تنها براشخاص که مالک یک نوع ازنصاب اموال را دارد واجب است،بلکه برهرشخص که مخارج ومصارف سه شبانه روزخانواده خویش را داشته باشد واجب است .

2- مقدارصدقه فطر ازحبوبات چون جو، خرما ، کشمیش سه ونیم کیلو وازگندم  یک چارک میباشد .

3- مقدارصدقه فطر ازدیگر اجناس معادل قیمت حبوبات فوق را مدنظرگرفته میشود .

4-  اصل درصدقه فطر تعین مقدار حبوبات فوق الذکر میباشد  اما حسب  نیازمندی  فقرا ومساکین معادل قیمت حبوبات فوق نقده ویا از اجناس دیگر پرداخت میگردد.

5-  بهترین اوقات برای ادای صدقه فطر بعدازطلوع آفتاب وپیش از نمازعیدمیباشد.

کفاره روزه :

اگرکسی بدون موجب شرعی قصدآ  روز رمضان را بخوردوبا با خانمش همبسترشود ،کفاره ذیل به ترتیب بالایش واجب میگردد:

1- ازاد کردن غلام .

2- گرفتن دوماه روزه پی درپی .

3- طعام دادن برای شصت تن مسکین .

   احکام روزه مریض: 

خداوند (ج) ذات مهربان ورحیم بربندگانش است وبیماران نخبه گان ازبندگانش است وعبادت روزه را برای هیچ یکی ازبندگانش جز بیماران ,مسافران ومتضررین رخصت نفرموده است. علما در درمورد رخصت افطار روزه ماه مبارک رمضان برای مریضان به شرح ذیل فتاوی صادرنموده است :

1- مریضان که دچار تکلیف گرده ویامعده ویا سایر امراض هستنددرصورت روزه گرفتن به صحت شان شدیدآ ضرر وارید میگردد ویا درد را شدت وازدیاد می بخشد ویابه علاج وتداوی دوامدار نیاز مندهستند, اگرداکترمعالج ومتخصص مسلمان ویاداکترمعالج غیرمسلمان ازروی صداقت به افطار چنین اشخاص توصیه کند ازدیدگاه شریعت برایشان رخصت است تاروزه را بخورند وبعد ازصحت یابی قضا بیاورند. خداوند (ج) درقران کریم فرمود…) وَمَن كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلاَ يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ(…سوره بقره آیه 185)ترجمه:(آنانکه بیمار ویامسافرهستند درغیرماه مبارک رمضان عبادت روزه را قضا آورند خداوند (ج) به شماآسانی را فراهم میکند نه دشواری را.) وپیامبر (ص) فرمودند:(ان الله یحب ان توتی رخصته کمایکره ان توتی معصیته .رواه احمد) ترجمه : خداوند متعال دوست میدارد تابه رخصت اش عمل کنید قسمی که ناخشنود است مرتکب معصیت اش شوید) فتوای مهمه عبدالله ابن بازص 641ج 1)

2- مریضان که گرفتن روزه برایشان ضررواردمیکندوخوردن برای شان مجازاست اگر امید صحت یابی برده شود، برای شان قضاء اوردن روزه واجب است گرچی بعداز مدت طولانی هم باشد،فدیه صوم وکفاره برایشان لازم نمیگردد.

3- اگرامیدواری صحت یابی برای شان برده نشود دراین صورت دربدل افطار هر روز رمضان مقداریک چارک ازگندم ویا نیم سیراز جو ویا خرما ویامساوی مبلغ ان بعنوان  فدیه صوم برذمه ایشان واجب است بر فقرا،صدقه کند وقضاء وکفاره برایشان واجب نمیگردد.(فقه السنته ص 388 –ج1) .

4- چکانیدن قطره درگوش ویا درچشم بغرض تداوی روزه را فاسدنمیکنداگر این کار را درشب انجام دهند بهترواحوط است .(فتوی علماء البلدالحرام ) ص904 ج1 )

5- اگرداکتر متخصص نسبت به بیماری ،تشخیص داد که روزه سبب ازدیاد مرض اش میگردد در این صورت درمقابل هرروز رمضان نیم سیر جوویا گندم ویا مساوی آن مبلغ پول برای فقرا بعنوان فدیه صوم بدهد کفاره وقضاء رمضان لازم نمیگردد .(فتوی مهمه عبدالله ابن باز ص 915 ج 1).

6- خون دادن درماه رمضان مکروه است زیرا سبب ضعف بدن میشود درصورت خون دادن روزه فاسد نمیگردد اما احتیاط این است که آن روز که خون داده قضاء بیاورد زیرا مشابهت به حجامت دارد.

7- پیچکاری عادی به غرض تداوی ویا تسکین درد  چه در رگ باشد ویا درعضله روزه را فاسد نمیکند .(فتوی علماء البلدالحرم ص 904 ج 1)

8- خوردن تابلیت ویا چکانیدن قطره به غرض تداوی دربینی ،روزه را فاسد میکند زیرا بینی مجرای مستقیم به یطن و دهن دارد.

9- پیچکاری تغذیه وتقویت کننده (سیروم , ویتامین ها )چه در رگ باشد ویا در عضله  روزه را بالاتفاق نزد علماء فاسد  میکند . (فتوی مهمه عبدالله ابن بازص 657 ج 1)

ماه رمضان ، ماه قرآن است :

یکی ازحوادثی که به ماه مبارک رمضان قدر وقیمت می دهد ، آغازنزول کتاب مقدس ما قرآنکریم به پیامبردوست داشتنی مااست . چنان که درقرآنکریم گفته شده است :(  )ماه رمضان ، ماه نزول قرآنی است که انسان ها را رهنمایی می کند ودلایل روشنی است ازهدایت وتفکیک راستی وکجی .) سوره بقره آیه 185.

پیامبربزرگوار ما واصحابش قرآن رابیش ازهرزمان دیگردرهمین ماه می خواندند ؛ بیش ازهرزمان دیگر درهمین ماه سخاوت وجوانمردی نشان می دادند . ودرهمین ماه بیش ازهرزمان دیگر عبادت می کردند، وبه ویژ] با فرارسیدن دهه اخیراین ماه ، پیامبردوست داشتنی ما بخش اعظم وقت شان رابه عبادت اختصاص می دادند .(مسلم ، اعتکاف، 7)

بیاید دراین ماه مانند مساجدمان ، خانه های خود رانیزبه تلاوت قرآنکریم احیا کنیم .زیرا پیامبردوست داشتنی ماخانه ای را که درآن قرآن تلاوت نمی شود به قبرستان تشبیه داده وچنین فرموده است :خانه هایتان را به قبرستان تبدیل نکنید!به خانه ای که درآن  قرآن تلاوت گردد، شیطان داخل نمی شود.(ترمذی ،فضایل)

ودرضمن این تلاوت ، درمورد حکمت قرآن ومعانی آیات آن هم خوب فکرودقت کنیم .چون قرآن یک راهنمای الهی است وما را ازهرگونه بیماری هامحافظت می کند وشیوه زندگی توام باخوشبختی رابه ما یادمی دهد . وچنان منبعی ازعلم وحکمت است که علماهرچه از آن برگیرند بازهم سیراب نمی شوند .بیایید تاقلب های خود را به نورآن پرنور بسازیم وبا خوبی ها وعباداتی که دراین ماه انجام می دهیم ، رضایت الله رابه دست بیاوریم وفرصت بخشیده شدن ما را ازدست مدهیم .

رخ دادهای مهم تاریخی درماه  رمضان:

1-      معرکه ،بدر کبرا درماه رمضان واقع گردیده است.

2-      فتح مکه که فتح اکبر است نیز درهمین ماه واقع گردیده است.

3-      بعضی از حوادث غروه تبوک در همین ماه واقع شده است.

4-      اسلام در همین ماه یمن را فرا گرفت.

5-      انهدام بتخانه (عزی) بدست خالد بن ولید در همین ماه صورت گرفت .

6-      آمدن گروهی از نمایندگان "ثقیف" از طائف جهت اسلام آوردن ، اعلان اطاعت وتسلیمی وهمچنان انهدام بت دیگر بنام "لات" در همین ماه صورت گرفت.

7-      یوسف بن تاشفین با لشکر خود منطقه از لاقه از مربوطات پرتگال امروزی را در همین ماه فتح نمودند.

8-      قریه بین لبنان نابلس یاعین جالوت از مربوطات آن در همین ماه بدست مسلمین فتح گردید.

9-  فتح اندلس از مربوطات اسپانیای امروز ی در همین ماه به وسیله ای سپاه اسلام قوماندان طارق بن زیاد صورت گرفته است.

نماز عید

واژه :عید از عودت و اعاده گرفته شده بمعنی باز گشت، تجدید خاطره:

عید درعرف شرع: بمعنی اظهار تفرح،خوشی،تجدید عهد وپیمان به اجرای احکام دینی مانند عید سعید فطر و عید سعیداضحی میباشد.

انگیزه عیددر اسلام:

الف-حضرت انس (رض) میگوید زمانیکه پیامبر اکرم (ص) از مکه به مدینه منوره هجرت نمودند دیدند که مردم مدینه دو روز را درطول سال جشن میگرند و د رآن روز ها به تفریح و خوشحالی می پردازند، از مردم مدینه پرسیدند که علت چیست این دوروز را در طول سال گرامی میدارید،مردم در پاسخ پیامبر اکرم (ص) گفتند (این دوروزهریک روزمهرجان ونیروز از روزهای باستانی فارس است که آنان گرامی میداشتند و ما هم گرامی میداریم).

پیامبر اکرم (ص) فرمود :خداوند (ج) د رعوض این دوروز دوروز دیگری را که نسبت به همچو جشن ها فضیلت و برتری بیشتر دارد برای شمامسلمانان مقرر فرموده که عبارت از روز عید سعید فطر و روز عید سعید اضحی می باشد :

ب-درروزهای عید فطرشخص مسلمان دوخوشی احساس میکند .یکی از آن دو انجام و ظیفه عبادی که طاعت خدای متعال را بجا آورده است دوم تحقق اجر وثواب عبادت در فردای قیامت است.

حکم نمازعیدین :

نماز عیدین واجب است وتعداد رکعات آن دورکعت است مانند سایر نماز هابه اضافه شش تکبیر ( الله اکبر ) در هر دورکعت،صورت ادای نماز عیدین : اول نیت ادای نماز عید سپس تکبیر تحریمه گفته،سبحانک اللهم را بجا میآورد،آنگاه سه تکبیر زواید به لفظ الله اکبر گفته وبا هرتکبیر دست ها راتانرمه گوش ها بالا میبرد ،باقی آن مانند سایر نماز هاباخواندن اعوذ بالله وبسم الله  و سوره حمد و ضم  سوره ادامه میآبد ورکعت دوم تا ختم ضم سوره طوری معمول پیش برده میشود وبعد از ضم سوره سه تکبیر زواید همراه با بلند کردند دستها تا نرمی گوش خوانده میشود.وبعد از سلام دو خطبه مانند خطبه نماز جمعه قراءت میگردد.در اخیر این سولات را جواب بدهید.

سوالات :

1-                 تاریخ فرضیت رمضان چه وقت بود ؟

2-     صرف غذا درعقب شب (سحر خوری)در اسلام چه حکم دارد ؟

3-     آیا بهتراست در افطار تاخیرشود تا اینکه ستارگان بدرخشد ویا عجله کرده شود ؟

4-     حوران بهشتی در اولین روز از آغاز رمضان درمیان خود چه کلمات را زمزمه میکنند ؟

5-     لغت رمضان چه معنی دارد؟

6-      درشب های رمضان بعد از نمازفرض ، نماز دیگر را به جماعت اداء مینمایم چه نام دارد ؟آیا میتوانیم درخانه ان نماز را اداء نمایم ؟

7-     آیا گرفتن روزه رمضان برشیخ فانی واجب است ؟

8-     دعاء روزه گرفتن ودعای افطاری را بیان کنید ؟

9-     آیا برمسلمان واجب است درماه رمضان ازچه چیز ها دوری کنند؟

10-  روزه گرفتن رمضان برچه کسی واجب است که چه شرایط داشته باشند؟

11-    پیامبرما حضرت محمد (ص) چند رمضان را روزه گرفتند؟

12-اقسام روزه چنده است؟

13- صدقه فطر ازکدام اجناس لازم میگردد؟

14- صدقه فطربرکدام اشخاص واجب است ؟

15-   بهترین وقت ادای صدقه فطرکدام وقت است ؟

16 کدام نوع بیماری سبب جواز افطار میگردد.؟

17-کدام قسم پیچکاری در صورت ضرورت،روزه را باطل نمیسازد.؟

18-آیا خون دادن درماه رمضان چه حکم دارد.؟

19- نماز عید چند رکعت است؟

20- حکم نماز چگونه است فرض، واجب، سنت؟

والسلام

مولوی مهرالله (احدی) خطیب مسجد جامع خواجه عبدالله (انصاری)

این مطالب را درصفحه فیسبوک مان هم دریافت کرده میتوانید: ندای منبرمطالب تعلیمی وتربیتی

در  اخیر از خوانندهای محترم امید دارم که در دعاهای رمضان شان بنده عاصی را هم فراموش نه نمایند